آموختند و به طور كلى از اين زمان در شرق ايران فيل از نو نقش مهمى يافت - و البتّه اين اهميت به خصوص از آن علّت بود كه فرار فيل راهنما اغلب سرنوشت كل جنگ را تغيير مىداد . « 99 » هرگاه كه فرماندهان سپاه ، اين حيوان پرارزش را به غنيمت مىگرفتند ، بسيار خوشحال مىشدند ، « 100 » حتى لشكركشيهاى اختصاصى نيز به منظور « تصاحب » فيلها انجام مىشد . « 101 » در محاصره اماكن مستحكم اعراب از جمله در فتح بين النهرين از ابزار مخصوصى براى محاصره كه از روم شرقى گرفته بودند و نامش Magganikon [ - مترجم ] ( مأخوذ از سريانى ) ( منجنيق ) بود ، استفاده مىكردند . « 102 » علاوه بر آن نمونه‌هاى ديگرى مورد استفاده بود كه به « عرّادات » « 103 » و « دبّابات » ( نوعى سقف حفاظتى قابل حمل ) « 104 » و « مقاليع » « 105 » موسوم بودند . همچنين دستگاه

--> ( 99 ) . بندارى : زبدة النصره ، ص 263 . ( 100 ) . تاريخ سيستان ، ص 346 ( سال 385 ه / 995 م در شرق ايران ) . ابن صاعد : طبقات الامم ، ص 122 ( سال 601 ه / 1205 م قراختائيان و غوريان ) . ( 101 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 84 و بعد ( سال 405 ه / 15 - 1014 م محمود غزنوى ) . ( 102 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2427 ( اعراب در بين النهرين ، سال 15 ه / 636 م ) ، ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 197 ( سال 16 ه / 637 م حوالى مداين ) ؛ بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 389 ، 396 ( سال 29 ه / 650 م در استحر ، سال 41 ه / 661 م در كابل ) ؛ نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 36 ( سال 53 ه / 673 م حوالى بخارا ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 202 ( سال 87 ه / 706 م در پيكند ) ؛ تاريخ سيستان ، ص 346 و بعد ( سال 390 ه / 1000 م نزد محمود غزنوى ) ؛ بيهقى : تاريخ ، ص 113 ، 282 ( سال 411 ه / 1020 م همان‌جا ) ؛ جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 25 ، 54 ( سال 583 ه / 1187 م و سال 598 ه / 1202 م خوارزم شاه ) . - طبرى : تاريخ 2 ، ص 1230 ( سال 91 ه / 710 م ) و بيهقى : تاريخ ، ص 495 ( سنگ منجنيق ) - 135 - 153 ( « سنگ منجنيقهاى بزرگ از شرق » ) 127 - 130 توضيحات دربارهء نحوهء استفاده از آنها ، همان‌جا Huuri ( تقريبا هيچ‌چيز از ايلان ) ؛ و Levy , Soc . II 313 - 316 . ( 103 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 1213 ( سال 222 ه / 837 م ) ؛ محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 52 ( حدود سال 565 ه / 1170 م در كرمان ) ؛ ص 190 ( سال 600 ه / 1204 م همان‌جا ) . - Huuri l 130 f . ( « سنگ منجنيقهاى كوچك و سبك از ناحيه غرب » : Onagroz [ - مترجم ] ) . ( 104 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2427 ( در نسخه خطى ديگرى « ارّادات » است رجوع كنيد به : رشيد الدين / چاپ كاترمر ، ص 132 ، پاورقى 14 ) . ( 105 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 1381 ( سال 233 ه / 49 - 848 م ) .